Rize Müze Müdürlüğü

TARİHİ RİZE KONAKLARI

 

                                                                                                                                       TARİHİ RİZE KONAKLARI

Doğu Karadeniz Bölgesi’nde evler coğrafi yapı gereği, genellikle yamaçlarda, dağınık şekilde, çoğu zaman aile içi birkaç evlik gruplar halinde, bazen de birbirinden bir iki kilometre uzakta konumlanmıştır. Ahşap arası dolma göz tekniği kullanılarak inşa edilen evlerin dış cepheleri süsleme ve mimari açıdan vurgulanarak ön plana çıkarılmıştır. Evler genellikle yamaçların eğimine uyarak bodrum kat üzeri iki kattan inşa edilmiştir. Bodrum katı ahır olarak kullanılmıştır. Genellikle ahırlara evin her iki cephesinden de giriş bulunmaktadır.

Doğu Karadeniz evleri ülkemizin diğer bölgelerindeki evlere göre farklılıklar gösterir. Türk evinde en önemli mekân oda iken, Karadeniz evinde aşhanedir. Aşhane bugünkü anlamda mutfak bölümüdür. Aşhane bu evlerde günlük hayatın geçtiği mekândır. İki yan girişten ulaşılabilen bu mekânda, aşhaneyi boydan boya kat eden kemerli bir ocak yer almaktadır. Yörede, ocağın kemeri aşhanedeki perde olarak söylenmektedir. Taştan yapılmıştır ve basık kemer biçimindedir. Dolap ve raflar büyük bir ustalıkla ahşap oyma tekniği ile süslenmiştir.

Hayat, evin merkezindedir ve yamaca bakar, dolayısıyla manzaraya açık konumdadır. Önünde sıra pencereler, gerisinde de genellikle ahşap bir sedir yer alır. Hayatın sağında ve solunda odalar yer almaktadır. Bu odaların çoğunda Bursa kemerli şömine ve banyo bulunur. Bu özellik, Rize yöresi evlerinde aynıdır.

Yapı sistemi ve dış duvar dolguları ne olursa olsun, Rize yapılarının çatı kuruluşunda iklim koşulları önemli etkendir. Duvarların yağmurdan korunabilmesi için saçaklar olabildiğince geniş tutulur. Çatı arasına yapılan havalandırmalarla, nemden kaynaklı çürüme engellenir. Çatı, eskiden balta ile ayrılan ahşap tahtalar ( hartama ) ile örtülü iken daha geç dönemde kıyı kesimlerinde alaturka kiremitler kullanılmıştır.